Varis pek çok kadının ortak derdi. Bacaklardaki morarmış ve topaklaÅŸmış varis görüntüsü yüzünden pek çok kadın sıkıntı çekiyor, etek giymek de denize girmek de büyük bir iÅŸkence haline geliyor. Ancak bu konudaki sevindirici haber, günümüzde geliÅŸmiÅŸ tedavi yöntemleri sayesinde varislerin kısa sürede çözüme kavuÅŸması…Bu yazı dizimizde varisin nasıl bir hastalık olduÄŸunu, kimlerde daha çok görüldüğünü, ne gibi ÅŸikayetlere yol açtığını ve en önemlisi de korunma ve tedavi yöntemlerini sizlere anlatacağız. Ä°stanbul Cerrahi Hastanesi Damar Hastalıkları ve Varis Merkezi’nden Doç. Dr. Sadettin Karacagil, sizler için varis hastalığını anlattı.

VARÄ°S NEDÄ°R?
Öncelikle bilinmesi gerekir ki varis hastalığı bacaklarda ortaya çıkan bir damar hastalığıdır. Damar hastalıklarının tanı ve tedavisi damar cerrahları tarafından yapılır. Avrupa ve ABD’de damar cerrahisi, kalp cerrahisinden tamamen ayrı bir uzmanlık alanıdır. Varis hastalığından bahsetmeden önce, vücuttaki kan dolaşımını anlamamız gerekir. Kalp akciÄŸerden gelen temizlenmiÅŸ kanı atar damarlarla vücudun her köşesine pompalar ve kirli kan da toplardamarlar aracılığıyla tekrar kalbe döner.

DAMARDA TIKANMA
Bu geriye dönme sırasında, kanın geriye kaçmasını da toplardamarlar içindeki kapakçıklar sağlar. Damar sertliği (ateroskleroz) atar damarları tutar ve daralmaya veya tıkanmaya neden olur. Atar damarlardaki darlık veya tıkanıklık kalp krizi, inme, böbrek yetmezliği veya ayakta kangren gibi çok ciddi hastalıklara yol açabilir. Damar sertliği, toplardamarları etkilemez. Varis hastalığının damar sertliği ile hiçbir ilgisi yoktur. Varis, bacaktaki yüzeyel toplardamarların genişleyerek kıvrımlı, bükümlü hal alması ve hoş olmayan bir görüntü oluşturarak deri altında görülür şekile gelmesidir. Bunun nedeni de yüzeyel toplardamarların içinde bulunan kapakçıkların bozulması sonucu kirli kanın yukarıya kalbe doğru akacağına aşağı doğru kaçmaya başlaması, bu ters akımlar nedeniyle yüzeyel damarlardaki basıncın artıp damarların genişlemesidir.

NEREDE GÖRÜLÜR?
Varisler kadınlarda erkeklere göre üç kat daha fazla görülüyor. Yapılan çalışmalar, varis gelişiminde en önemli faktörün genetik olduğunu ortaya koyuyor. Yine gebelik, artan karın içi basınç ve bazı hormonal faktörlerin devreye girmesi gibi durumlar da varis gelişimine yol açabiliyor. Aşırı kilo da, diğer faktörler kadar olmasa da, varis gelişimi üzerinde etkili oluyor. Peki varis en çok nerelerde görülüyor? Varis damarları genellikle bacağın iç kısmında veya baldırın arkasında görülürler. Kimi zaman ufak ve mavi-mor damar genişlemeleri şeklinde ve kimi zamansa adeta bir parmak kalınlığına varacak şekilde olabilir. Varis hastalığı temelde bacaktaki iki yüzeyel toplardamar sisteminde görülmektedir. Bunlardan bir tanesi bacağın iç kısmında diğeri diz arkasında, baldırdadır.

NASIL BELÄ°RLENÄ°R?
Her iki yüzeyel damarın bir ana dalı, yan dalları ve yan dalların deri içinde bağlantılı olduğu kılcal damarlar vardır. Varis hastalığı yüzeyel toplardamarların tüm veya bir bölümünü tutabilir. Dışarıdan gözle görünen bir varisin nedeni olan ve gözle görünmeyen damarların varisi ancak damar ultrasonu ile belirlenir.
Deri içinde görünen genişlemiş kılcal damarlara akrep damarları denir. Bu akrep damarlarının altında gözle görünmeyen damarlar da varis olabilir. Bu hastalarda sadece akrep damarlarının tedavisi iyi sonuç vermez. Deri altında görünen ufak varislere ise yan dal varisler denir.

Ayaklarınızı uzatıp dinlenin
Vücudun en fazla basınç altında kalan bölgesi olan bacakların alt kısımlarında görülen varis hem estetik hem de sağlık açısından sorun oluşturuyor. Uzun süre ayakta durmayı ya da uzun süre oturmayı gerektiren işlerde çalışan kişilerin özellikle de kadınların fırsat buldukları her an ayaklarını yukarı kaldırarak dolaşımlarını rahatlatmaları gerekiyor. Eğer bu yapılamıyorsa en azından ayakların ileri geri hareket ettirilmesi son derece önemli. Akşam eve geldiğinizde bacaklarınızı kalp seviyesinin üzerinde olacak şekilde uzatıp dinlenmeye çalışmanız da yararlı olacaktır. Sıcak varislerin ilerlemesini hızlandıracağından çok sıcak suyla banyo yapmak ya da kaplıca, sauna gibi sıcak ortamlarda bulunmaktan da kaçınmak gerekir. Bu arada özellikle dar pantolonların da zararlı olduğunu unutmamalı. Akşamları yatmadan önce bacaklarınıza soğuk suyla duşta masaj yapmanız da yararlıdır.
Yazar: Özlem Yavuz