Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Selçuk Kihtir ve Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Tuğrul Kihtir, meme kanserinin cerrahi tedavisi konusunda sorularımızı yanıtladı:

Meme kanserinin cerrahi tedavisi nasıldır?
Son 10 yılda meme kanserinin cerrahi tedavisinde önemli değişiklikler oldu. Bugün meme dokusunun tamamının çıkarılması (mastektomi) yerine, sadece kanserli dokuyu çıkardığımız meme koruyucu cerrahi ön plana geçti.

Hastaya hangi durumlarda kemoterapi uygulanıyor veya cerrahi müdahele yapılıyor?
Hastaya kemoterapi verilip verilmemesine karar vermek, önemli bir konudur. Burada bilinmesi gereken, tümörün boyutları, koltuk altı lenf nodlarına sıçrayıp sıçramadığı ve metastazın olup olmadığıdır. Tümör boyutlarının çok büyük olduğu ve metastaz saptanan vakalarda, kemoterapi cerrahi müdahaleden önce verilebilir.

Hangi durumlarda meme tamamen alınıyor?
Geç teşhis nedeni ile büyük boyutlara ulaşmış tümörlerde, aynı memede birden fazla lokalizasyonda görülen tümörlerde ve bazı tümör patolojilerinde mastektomi hâlâ geçerli cerrahi metottur. Artık günümüzde çağdaş meme merkezlerinde, mastektomi sonrası plastik cerrahi departmanı ile ortak çalışarak meme dokusunun alındığı aynı seansta meme rekonstrüksiyonu da yapılabildiğinden, kadınların mastektomi sonrası gelişen psikolojik sorunları da minimuma indirilmiştir.

Meme rekonstrüksiyonu nedir?
Genellikle meme kanseri nedeniyle cerrahi olarak alınan memenin yeniden yapılmasıdır. Rekonstrüksiyon, silikon veya serum fizyolojik içeren protezler (implant) yardımıyla, ya da hastanın kendi dokusu kullanılarak (otojen) gerçekleştirilebilir. Bu, mastektomiden hemen sonra, hasta hiç uyanmadan yapılabileceği gibi; aylar, hatta yıllar sonra da yapılabilir.

Protez kullanılarak meme rekonstrüksiyonu nasıl gerçekleştirilir?
Teknik olarak, protezle yapılan rekonstrüksiyonlarda, alınan memenin derisi, doku genişletici bir protez yardımıyla 2-6 ay içinde serum fizyolojik yardımıyla genişletildikten sonra, kalıcı son protez yerleştirilir. Protezler silikonlu, serum fizyolojikli ya da bunların kombinasyonu olabilir. Benzer şekilde protezlerin değişik şekil ve büyüklükleri de mevcuttur. Protez kullanımında uygulanan yeni sayılabilecek bir diğer yöntem de, genişleyebilen protez kullanımıdır. Burada genişleyebilen protez ilk ameliyatta yerleştirildikten sonra, meme derisinin 2-3 ay içinde genişletilmesini izleyerek protez yerinde bırakılmaktadır. Bu yöntemde, kalıcı protezin yerleştirildiği ikinci ameliyat gereksiz kılınmaktadır.

Hastanın kendi dokuları kullanılarak meme yeniden yapılabilir mi? Evet. Teknik olarak, hastanın kendi dokusunun kullanıldığı (otojen) meme rekonstrüksiyonlarında, değişik dokulardan (flep) yararlanılabilir. Bunlar karın duvarı, sırt ve kalça bölgelerinden alınabilir. En sık uygulanan TRAM flep kullanımında, karın alt bölge derisi, altındaki fazla yağ ve kas dokusu ile birlikte meme bölgesine alınır ve ya köküne bağlı (pediküllü) olarak ya da serbest flep olarak mikrocerrahi yöntemle yerleştirilir. Burada hastanın kendi dokusu kullanıldığı için, hem doğal görünüm ve kıvamlı meme yapılabilmekte, hem de karındaki fazla deri-yağ dokusu giderilmektedir. Otojen meme rekonstrüksiyonu protez kullanılan rekonstrüksiyona kıyasla teknik olarak daha detaylı ve uzun bir girişimdir ve hastanede kalma süresi de 2-3 gün daha fazladır.

* Yeniden yapılan memenin diğer memeyle uyumu nasıl sağlanıyor?
Gerekmesi durumunda, her iki yöntemden sonra yaklaşık 2-3 ay içinde gerçekleştirilen 2. evre ameliyatında, diğer memenin genellikle ya yukarı kaldırılarak (mastopeksi) ya da şekillendirilerek yeni yapılan memeye uyumu sağlanır. Yine bu ameliyatta ya da 2-3 ay sonra gerçekleştirilen 3. evre ameliyatında, meme ucu yapılarak rekonstrüksiyona son verilir.

* İyileşme dönemi nasıldır?
Ameliyat süresi, ilk rekonstrüksiyon ameliyatlarında protez kullanımı için 1-2 saat, flep ameliyatı için 3-5 saattir ve genel anestezi altında uygulanır. Hastanede kalış süresi protez kullanımında 1-2 gün, flep kullanımında 3-5 gündür. İlk rekonstrüksiyonu izleyen girişimlerden sonra, genellikle hastanede kalmak gerekmez. İşe dönüş protez ameliyatından sonra yaklaşık 1-2 haftada, flep ameliyatından sonra 3-4 haftada olur. Ağır egzersizlere, protez kullanımından sonra yaklaşık 4-6 haftada, flep kullanımından sonra ise 6-8 haftada başlanabilir.